ABD ile İran arasında varılan geçici barış anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığının yeniden normale dönmeye başlaması, küresel petrol piyasasında yaşanan arz şokuna ilişkin endişeleri hafifletti.
Brent petrolün varil fiyatı 79 dolara doğru gerilerken, haftalık kaybı yaklaşık yüzde 9’a ulaştı. ABD ham petrolü (WTI) ise 75 dolar civarında işlem gördü. Boğazda mahsur kalan petrol taşıyan gemiler bölgeden ayrılmaya başlarken, Kuveyt de üretimini yeniden artıracağını açıkladı.
Perşembe günü yaklaşık 10 milyon varil petrol taşıyan tankerlerin ya Hürmüz Boğazı’nın dışına çıktığı ya da geçiş yaptığı gözlendi. Bunlar arasında, çatışmaların üç aydan uzun süre önce başlamasından bu yana ilk kez Suudi Arabistan’a ait tankerler de yer aldı. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, normal dönemlerde Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyordu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanları ve kıyı bölgelerine yönelik deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. Önemli bir denizcilik bilgi kuruluşu olan Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC) ise boğazdan geçmek isteyen gemilere, mayın riskinden kaçınmak amacıyla Umman kıyılarına yakın rotaları kullanmaları tavsiyesinde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın İran’a fazla taviz verdiğini savunan eleştirilere karşı çıkarak gelişmeleri memnuniyetle karşıladı. Trump, sosyal medya paylaşımında, “Piyasalar petrol fiyatlarının düşmesini ve hisselerin yükselmesini seviyor” ifadelerini kullandı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran’ın ileride Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alabileceğine yönelik endişeleri küçümsedi. Vance ayrıca, mutabakat zaptındaki tartışmalı ayrıntıların çözülmesi için öngörülen 60 günlük sürecin başladığını belirtti.
Buna karşın analistler, Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasının kolay ve hızlı bir süreç olmayabileceğine dikkat çekiyor. Operasyonun sorunsuz ilerleyebilmesi için gemilerin doğru konumlandırılması, petrol kuyularının yeniden devreye alınması, altyapının onarılması ve mayın temizleme faaliyetleri konusunda uzlaşma sağlanması gerekiyor. Ayrıca bazı armatörlerin Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ndeki güvenlik koşullarına ilişkin temkinli yaklaşımını sürdürdüğü belirtiliyor.
