Kuzey Kıbrıs’ta yolsuzluk algısı 2025 yılında daha da kötüleşti. Açıklanan son veriler, yolsuzluğun artık münferit vakalar olmaktan çıkıp sistemin işleyişini belirleyen yapısal bir sorun haline geldiğini ortaya koydu.
Ömer Gökçekuş ve Sertaç Sonan tarafından hazırlanan “Kuzey Kıbrıs’ta Yolsuzluk Algısı: 2025 Raporu”na göre, ülkenin yolsuzluk algı skoru 100 üzerinden 24 olarak hesaplandı. Bu oran, dünya ortalaması olan 42’nin oldukça altında kalırken, Kuzey Kıbrıs küresel sıralamada yaklaşık 150’nci sıraya geriledi.
Raporda, skorun bir önceki yıla göre düşmesi dikkat çekti. Uzmanlara göre bu durum, yolsuzluğun sabit kalmadığını, aksine giderek derinleştiğini gösteriyor.
İş dünyasının değerlendirmeleri de tabloyu destekliyor. Katılımcıların yüzde 73’ü yolsuzluğun “çok yaygın”, yüzde 72’si ise “çok ciddi” bir sorun olduğunu belirtti.
Rüşvet ve Rant Ekonomisi Öne Çıkıyor
Rapora göre yolsuzluğun en yoğun görüldüğü alanlar kamu arazisi tahsisleri, kamu ihaleleri ve izin-lisans süreçleri oldu. Bu alanlarda yaşanan sorunlar, ekonomide rekabet yerine rant dağıtımının belirleyici olduğunu ortaya koydu.
İş insanlarının yaklaşık üçte birinin son bir yıl içinde rüşvet vermek zorunda kaldığını ifade etmesi, yolsuzluğun iş yapma süreçlerinin parçası haline geldiğine işaret etti.
Devlete Güven Düşüşte
Veriler, kamu kurumlarına duyulan güvenin de ciddi şekilde zayıfladığını gösterdi. Hükümete hiç güvenmeyenlerin oranı yüzde 52, meclise güvenmeyenlerin oranı ise yüzde 47 olarak kaydedildi.
Uzmanlar, bu durumun “kurumsal meşruiyet krizi” anlamına geldiğini vurgularken, güven kaybının kayıt dışı ekonomiyi artırdığı ve demokratik katılımı zayıflattığına dikkat çekiyor.
Toplumda Yolsuzluğa Tolerans Artıyor
Raporda dikkat çeken bir diğer bulgu ise yolsuzluğa yönelik toplumsal toleransın yükselmesi oldu. “Hükümet iyi hizmet verdiği sürece yolsuzluk kabul edilebilir” görüşüne katılanların oranındaki artış, uzmanlara göre önemli bir zihniyet değişimine işaret ediyor.
Bu eğilimin devam etmesi halinde, yolsuzluğun yalnızca pratikte değil, toplumsal algıda da normalleşebileceği uyarısı yapılıyor.
İki Kritik Senaryo
Analizlerde Kuzey Kıbrıs için iki olası senaryo öne çıkıyor. İlk senaryoda yolsuzluğun “yeni normal” haline gelmesiyle birlikte ekonomik verimsizliğin kalıcı hale gelmesi ve siyasi yapının dar bir çıkar grubunun kontrolüne girmesi öngörülüyor.
İkinci senaryo ise kapsamlı reformları içeriyor. Buna göre, bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, kamu ihalelerinde şeffaflığın sağlanması ve liyakat esaslı yönetim anlayışının yerleşmesi gerekiyor.
Yapısal Sorun Vurgusu
Değerlendirmelerde, Kuzey Kıbrıs’ın uluslararası statüsü ve çözümsüzlük sürecinin de kurumsal zafiyetleri derinleştirdiği ifade edildi. Denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının bu nedenle zayıf kaldığı belirtildi.
Uzmanlara göre, yolsuzlukla mücadelede yalnızca iç reformlar yeterli olmayacak; daha geniş bir siyasal ve yapısal dönüşüm gerekecek.
Gözler Siyasi İradede
Rapor ve değerlendirmeler, yolsuzluk sorununun artık net biçimde ortaya konduğunu, bundan sonraki sürecin siyasi irade ve toplumsal tercihlere bağlı olduğunu ortaya koyuyor.
Kuzey Kıbrıs’ın önünde ise kritik bir soru duruyor: Yolsuzlukla yaşamaya devam mı edilecek, yoksa bu yapıyı değiştirecek adımlar mı atılacak?
