Osmanlı döneminden ingiliz yönetimine uzanan süreçte girne kapısı’nda bekçilik yapan horoz ali ağa, kıbrıs’ın en ilginç tarihi karakterlerinden biri olarak hafızalarda yer alıyor
“Nostaljik Kıbrıs” köşesinde bu ay, Kıbrıs’ın geçmişinde iz bırakan ilginç karakterlerden biri olan Horoz Ali Ağa ele alındı. Hasan Karlıtaş tarafından hazırlanan yazıda, Osmanlı döneminden İngiliz yönetimine uzanan yıllarda Lefkoşa’daki Girne Kapısı’nda görev yapan Horoz Ali’nin hayatı ve hakkında anlatılanlar aktarıldı.
1826 yılında doğduğu tahmin edilen Horoz Ali Ağa’nın, Kıbrıs’ta yaşamış en yaşlı kişilerden biri olduğu belirtiliyor. Ölüm yaşı tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli kaynaklarda 115 ile 130 yaşları arasında olduğu ifade ediliyor. Horoz Ali Ağa, Osmanlı döneminde Lefkoşa’daki Girne Kapısı’nda bekçilik yapıyordu ve kapının üzerinde bulunan küçük odada yaşamını sürdürüyordu.
Tarihi anlatımlara göre Horoz Ali Ağa, 1878 yılında Osmanlı yönetiminin adayı İngiltere’ye devrettiği dönemde görev yapan zaptiyelerden biriydi. Rivayetlere göre, Osmanlı yetkililerinin emriyle Girne Kapısı’nın anahtarını İngilizlere teslim eden görevli olarak da anılmaktadır. Hayatının büyük bölümünü nöbet tuttuğu kapının üzerinde geçiren Horoz Ali Ağa’nın yine burada vefat ettiği belirtiliyor.
8 Ocak 1946 tarihli Halkın Sesi Gazetesi’nde yayımlanan ve M. Akif imzasını taşıyan yazıda Horoz Ali Ağa’nın Kıbrıs’ın en yaşlı insanlarından biri olduğu ifade edilerek şu bilgilere yer verildi: Fotalı Osman Ağa’nın oğlu olan Horoz Ali, Sultan Aziz döneminde askerlik yapmış, Sultan Murad ve Sultan Abdülhamid dönemlerinde de görevini sürdürmüş ve 1878’de İngilizlerin adaya gelişine kadar üç padişah döneminde askerlik etmişti. Yazıda ayrıca ölümüne kadar çalışmaya devam ettiği ve geride 52 kişilik geniş bir aile bıraktığı kaydedildi.
Kıbrıs tarihi üzerine önemli çalışmaları bulunan araştırmacı Kevork Keşişyan da “Romantic Cyprus” adlı kitabında Horoz Ali’den söz eder. Keşişyan’a göre Horoz Ali, Girne Kapısı üzerindeki odada yaşamaktaydı ve 1946 yılında yaklaşık 121 yaşında hayatını kaybetti. İngilizlerin 1878’de Lefkoşa’ya girdiği sırada kapının bekçisi olan Horoz Ali’nin, kadınlara düşkünlüğü nedeniyle “Horoz Ali” lakabıyla tanındığı ve bu ilginç hikâyenin dönemin İngiliz basınında da haber konusu olduğu ifade edilir.
9 Mart 1993 tarihli Ortam gazetesinde yayımlanan bir yazıda ise Horoz Ali’nin fotoğrafı altında, 1878 yılında Girne Kapısı’nın anahtarını İngilizlere teslim eden Osmanlı zaptiyesi olduğu belirtilirken ölüm yılı için 1948 bilgisi verilir. Yaşına ilişkin ise farklı rivayetler bulunduğu; bazı kaynakların 130, bazılarının ise 115 yaşında öldüğünü yazdığı aktarılır.
Kıbrıs’ın geçmişine dair anlatılan bu tür hikâyeler, adanın yalnızca siyasi ve tarihi olaylarıyla değil, aynı zamanda renkli insan karakterleriyle de zengin bir hafızaya sahip olduğunu gösteriyor. Girne Kapısı’nın efsanevi bekçisi Horoz Ali Ağa da bu hafızada yer eden isimlerden biri olarak anılmaya devam ediyor.