Everest Dağı’nın zirvesine yakın noktada, yıllardır “Yeşil Botlar” adıyla bilinen dağcının naaşının dağdan indirilmesi için yeni bir operasyon gündemde. Operasyonun başarıyla tamamlanması halinde, Everest’in “ölüm bölgesi” olarak bilinen kısmında bulunan naaşın gerçek kimliği de yıllar sonra kesinlik kazanabilir.
The Guardian’da yer alan habere göre, 1996 yılından bu yana “Yeşil Botlar”ın, Everest’te şiddetli tipi sırasında hayatını kaybeden Hintli dağcı Tsewang Paljor olduğu düşünülüyordu. Ancak Hindistan makamlarının kısa süre önce yayımladığı kurtarma planında, naaşın Paljor’a değil, aynı gün hayatını kaybeden bir başka Hintli dağcı Dorje Morup’a ait olduğu belirtildi.
Everest’in simgelerinden biri haline geldi
Lakabını, giydiği açık yeşil renkli Koflach marka dağcılık botlarından alan dağcı, yıllar içinde Everest’in en bilinen sembollerinden biri haline geldi.
Naaş, deniz seviyesinden yaklaşık 8 bin 500 metre yükseklikte, zirveye yalnızca 350 metre mesafede, küçük bir kaya çıkıntısının altında bulunuyor. Tibet tarafından kullanılan kuzeydoğu sırtı rotasında ilerleyen dağcılar için “Yeşil Botlar”, yıllar boyunca bir referans noktası olarak kullanıldı.
Bazı dağcılar ana kampa telsizle ulaşıp “Yeşil Botlar”ın yanına geldiklerini bildirirken, bazıları da zorlu tırmanış sırasında cesedin bulunduğu noktada kısa süreliğine dinlendi.
Everest’te yaklaşık 200 naaş bulunuyor
Uzmanlara göre Everest’te hâlâ yaklaşık 200 kişinin naaşı bulunuyor. Aşırı yükseklik, dondurucu soğuk, maliyet ve büyük riskler nedeniyle bu naaşların dağdan indirilmesi çoğu zaman mümkün olmuyor. Helikopterlerin de bu irtifalarda güvenli şekilde görev yapamaması, kurtarma operasyonlarını daha da zorlaştırıyor.
Hindistan hükümetinin hazırladığı ihale belgesine göre, “Yeşil Botlar”ı dağdan indirmek için uzman ekiplerden teklif toplanıyor. Operasyonda görev alacak ekipte, Everest zirvesine birden fazla kez çıkmış en az altı Şerpa bulunması isteniyor. Naaşın ekim ayına kadar Delhi’ye ulaştırılması hedefleniyor.
Zorlu ve riskli bir operasyon
Everest’te daha önce birçok ceset kurtarma operasyonunda görev alan Everest Sherpa Expedition’ın kurucusu Tshiring Jangbu, “Yeşil Botlar”ın indirilmesinin deneyimli ekipler için bile son derece tehlikeli olacağını belirtti.
Jangbu’ya göre, 8 bin metrenin üzerindeki bölgelerde oksijen seviyesi deniz seviyesinin yaklaşık üçte birine düşüyor. Bu durum hem fiziksel dayanıklılığı hem de karar verme becerisini ciddi şekilde etkiliyor.
Donmuş bir dağcı cesedinin ekipmanlarıyla birlikte 200 kilograma kadar ulaşabildiğini söyleyen Jangbu, kayalık ve buzlu arazide böyle bir naaşı taşımanın büyük güç gerektirdiğini ifade etti.
Şerpalar için manevi yük
Dağcılık uzmanı Alan Arnette ise bu tür operasyonların Şerpalar açısından yalnızca fiziksel değil, manevi olarak da ağır olduğunu belirtiyor. Çoğunluğu Budist olan Şerpaların, ölü bedenlere müdahale edilmesini hassas bir konu olarak gördüğünü söyleyen Arnette, böyle bir operasyonun maliyetinin yaklaşık 150 bin doları bulabileceğini tahmin ediyor.
Nepalli turizm şirketi Makalu Adventure ise operasyonun planlandığı haziran-ekim döneminin muson yağmurlarına denk geldiğine dikkat çekerek, yoğun kar yağışının kurtarma çalışmalarını zorlaştırabileceğini belirtti. Şirkete göre operasyonun başından sonuna kadar yaklaşık 40 gün sürmesi bekleniyor.
Aileler için kapanış anlamı taşıyor
Yeni Zelandalı dağcı Guy Cotter, naaşın dağdan indirilmesi girişimini desteklediğini söyledi. Cotter, aileler için kaybettikleri yakınlarının bedeninin geri getirilmesinin büyük bir kapanış duygusu yaratabileceğini belirtti.
Ancak Cotter, bu tür operasyonların başka insanların hayatını gereksiz yere riske atmadan yapılması gerektiğini vurguladı.
Son 10 yılda “Yeşil Botlar”ın yerinin değiştirildiği ya da gömüldüğüne dair çeşitli iddialar ortaya atılsa da Alan Arnette, Everest’ten dönen çok sayıda dağcıyla görüştüğünü ve hepsinin aynı bilgiyi verdiğini söyledi:
“Yeşil Botlar hâlâ mağarada, her zaman olduğu yerde duruyor.”