banner29
22 Haziran 2017 Perşembe

Alkol ve madde bağımlısı mısınız?

Güney Kıbrıs Ekonomisi çok vahim

05 Haziran 2012, 09:43
Güney Kıbrıs Ekonomisi çok vahim
Doç. Dr Vedat Yorucu

Güney Kıbrıs Rum Kesimi ekonomisinde son günlerde neler yaşandığını, 2012 yılı Nisan ayı verilerini kullanarak sizlere bazı bilgiler vermeye çalışacağım. Bildiğiniz üzere Kıbrıs Rum Bankaları’nın geçtiğimiz yıllarda Yunanistan tahvillerine yatırmış olduğu toplam 22.8 milyar Euro’luk yatırımları mevcuttu. Ancak, Yunanistan ekonomisinin finansal krize girmesiyle beraber, Avrupa Merkez Bankası’nın Yunanistan’ı kurtarma mekanizmasına dahil ederek milyarlarca dolarlık mali destek sağladığını da biliyoruz. Yunanistan’da işlerin düzeleceğini zannedenler, durumun hiç de öyle olmadığını anlayınca bir anda ortalık karışıverdi. Önceleri Yunan Bankalarının ve Yunan hükümetinin batık hesaplarının yüzde ellisi silindi. Hal böyle olunca, balon diye nitelenen bonoların geri dönüşünün beklentisi de yüzde elli oranında kaybolmuş oldu. Yani, tabiri caizse Kıbrıslı Rumlar’ın Yunanistan’da yatan 20.8 milyar Euroluk tasarruflarının yarısı da buharlaşmış oldu. Paranın geri  dönüş beklentisi sona erince, başta Laiki Bankası, daha sonra da Popular Bank büyük zararlar açıkladılar. Popular Bank 2011 yılı için net zarar rakamını 2.5 milyar Euro olarak açıklarken, çok acilen 1 milyar Euro’luk yeni kaynak talebiyle yeniden kapitalize edilme ihtiyacını ortaya koydu.

 

Laiki Bank da, aynı sıkıntı içine girerek Başkan Hristofias’tan yardım elini uzatması için çağrı yaptı. Bankacılık sistemi Kıbrıs ekonomisinde bunalıma girince, önce Rusya’dan 2.5 milyar Euro borçlanıldı. Yetmeyince, yeni ekstra 2.5 milyar Euro’luk kaynak daha aranmaya başlandı. Çin’in ve Katar kapısını sık sık çalan Güney Kıbrıs hükümetine henüz yeşil ışık yakılmış değildir. Bankacılık sistemi, içine düşülen durumdan kurtulması için, 2001 krizinde Türkiye’ye çağrılan Kemal Derviş modeli uygulmaya başvuruldu. Eski Merkez Bankası Başkanı görevden alınarak yerine University of Leicester’in Kıbrıslı Rum Profösörü Panicos Demetriades getirildi. Panicos’u yakından tanıyan biri olarak bilgisine ve yeteneklerine güvenebilirim, ancak Güney Kıbrıs ekonomisinin içine düştüğü durumdan düze çıkabilmesinin mümkün olup olmadığından pek emin değilim. Düze çıkabilmenin koşullarının oluşabilmesi ve tüm Rum halkının özveride bulunup bulunamayacağının kesin olarak anlaşılabilmesi için, Başkan Panicos Demetriades’in ihtiyatlı davranması gerektiğini düşünmekteyim.

 

Son makroekonomik gelişmelere bakacak olursak, Güney Kıbrıs ekonomisinin lokomotifi sayılan turizm sektöründe büyük düşüşler görülmektedir. 2012 Şubat verilerine göre, 2011’in aynı dönemine göre gelen toplam turist sayısında yüzde 11 oranında düşüş, turizm gelirlerinde ise yüzde 12.4 azalma görülmektedir. Anlayacağınız, turizm, Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nde çok kötü durumdadır. İnşaat sektörüne bakılınca, Ocak-Şubat 2012 döneminde verilen inşaat ruhsatlarındaki düşüşün yüzde 27.8 oranında azaldığı görülmektedir. Bu durum büyük oranda gelir kaybı ve işsizlik demektir. İstihdam verilerine baktığımızda da, maalesef iç açıcı bir görüntü ile karşılaşmıyoruz. Güney Kıbrıs’ta 2008’de toplam işsiz sayısı 9 bin 253, 2009’da 15 bin 158 ve 2010’un ilk beş ayında da 20 bin 585 kişi olarak hesaplanmıştır. İşsizlik oranına, oransal olarak bakıldığında ise, 2008’de yüzde 3.6, 2009’da yüzde 5.1 ve 2010’un ilk beş ayında yüzde 6.8 işsiz insan kayda geçmiştir. Bu rakam Ekim-Aralık 2011 döneminde yüzde 8.8, 2011 yılı Ocak-Aralık dönemi için ise yüzde 7.7 oranında gerçekleşmektedir. 2012 yılı toplam işsizlik oranının artarak çift haneli rakamlara yaklaştığını şimdiden söyleyebilirim.

 

Kamu finansmanı bilançosuna göz attığımızda Ocak-Aralık 2011 döneminde gelirler 7 milyar 282 milyon Euro, giderler ise 8 milyar 401 milyon Euro olarak gerçekleşmiştir. Toplam Kamu sektörü açığı 1 milyar 119 milyon Euro civarında gerçekleşmiştir. Rusya’dan alınan dış borcun yarısı kamu finansman ihtiyacının karşılanmasına kullanılmış, geriye kalanı da Vasilikon elektrik santralinin yeniden inşası için acil altyapı giderlerinin karşılanmasına harcandığını söyleyebiliriz. Dış ticaret bilançosuna bakıldığında da işlerin pek iyi gitmediği anlaşılmaktadır. Ocak-Mart 2011 döneminde 1 milyar 228 milyon Euro’luk açık varken, 2012 yılının aynı dönemine göre açık 1 milyar 46 milyon Euro tutarında gerçekleşmiştir. Bu durum, ödemeler dengesi bilançosunun ve cari açığın artmasına neden olmaktadır.

 

Toplam kamu borcu rakamlarına baktığımızda ise, Güney Kıbrıs ekonomisinin borç yükünün arttığını da izlemekteyiz. Toplam kamu borcu, 2009 yılında 16 milyar 907 milyon Euro olarak hesaplanmıştır. Bu yük, 2011 yılında daha da artmıştır. Toplam dış borç yükü 2011 yılında  82 milyar 519 milyon Euro’ya ulaşmıştır. 2012 yılında bu rakam daha da artmaya devam edecektir. 2010 yılının ilk dört ayında cari açık, 1 milyar 647 milyon Euro’ya ulaşmıştır. Cari açık hala artmaya devam etmektedir. Uluslar arası kredi derecelendirme kuruluşları Fitch ile Standard and Poors, Kıbrıs Rum Kesimi’nin kredi notunu düşürmek zorunda kalmışlardır. Yaşanan ekonomik krizin etkisiyle daralan Güney Kıbrıs ekonomisinin, 2012 yılını iyi bir performansla kapatacağını pek bekleyemeyiz. Önümüzdeki günlerde Güney Kıbrıs’ın mali krizin eşiğine gireceğine tanık olabiliriz. Şu an Avrupa Birliği dönem Başkanlığını devralacak olmalarından dolayı elbette bazı olumsuz gelişmeleri hasır altı etmeye çalışacaklardır. Ancak 2013 yılına girilirken, Güney Kıbrıs ekonomisinde çanlar çalmaya başlayacaktır. Hep birlikte izleyip göreceğiz.

    Yorumlar

banner30
HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
EN ÇOK OKUNANLAR
banner32
EN ÇOK YORUMLANANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
SENDE YAZ
Ziyaretçi Defteri
Ziyaretçi Defteri

Siz de yazmak istemez misiniz?

Ziyaretçi Defteri
ARŞİV